Gelişimle İlgili Temel Kavramlar

Gelişimle İlgili Temel Kavramlar

   6956 21.10.2018

Gelişim; öğrenme, yaşantı, büyüme ve olgun­laşma sonucunda bireyde görülen döllenmeden ölüme kadar devam eden düzenli ve sürekli değişikliklerdir. 

GELİŞİMLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR 

Büyüme: Vücudun boy, kilo ve hacim olarak artmasıdır. Bebeklik, çocukluk ve ergenlik dönemlerinde bü­yüme diğer dönemlere oranla daha hızlıdır. Çünkü bu dönemlerde hızlı bir boy artışı söz konusudur. Örneğin yeni doğan bir bebeğin boyu bir yıl içinde % 50 oranında artarken; bir yaşına geldiğinde kilosu doğumdaki kilo­sunun üç katına ulaşır. Büyüme; gelişimin gözlenebilir, ölçülebilir yönüdür. Başka bir ifade ile gelişimin nicelik­sel boyutudur. 

Örnek: Bir çocuğun bisiklet kullanabilmesi için bacak­larının pedala yetişecek kadar uzaması büyümedir.

 Örnek Soru: Fatma Hanım seneye okula başlayacak olan yeğeni Bertuğ'a bir hediye vermek ister. Çocuk giysileri satan bir mağazadan Bertuğ'un yaşını söyleyerek bir pantolon satın alır. Hediyesini yeğenine verdiğinde, uzun süredir görüşmemelerine karşın, satın aldığı pantolonun yeğeninin bedenine tam olduğunu görür, çok sevinir. Yukarıdaki paragrafta gelişim psikolojisine özgü kavramlardan hangisine vurgu yapılmaktadır? (KPSS – 2008) 

C: BÜYÜME Olgunlaşma: Organizmanın bir organının ondan beklenen görevi ya­pabilecek düzeye ulaşmasıdır. Başka bir ifade ile olgun­laşma; türe özgü genetik yapı tarafından önceden belirlenmiş bir plan dâhilinde, yaşantılardan bağımsız olarak ortaya çıkan biyolojik gelişmelere işaret eder. Öğrenmelerden ba­ğımsız, kalıtımın etkisiyle ortaya çıkan biyolojik bir de­ğişimdir. Yani olgunlaşma, zihinsel ve fiziksel yönden gelişen bireyin zamanı geldikçe kalıtımla ona aktarılan davranışları gösterebilecek düzeye ulaşmasıdır. 

Örnek: Bir çocuğun bisiklet kullanabilmesi için bacak­larının pedalı çevirebilecek düzeye ulaşması olgun­laşmadır. 

Örnek Soru: Aşağıdaki kavramlardan hangisi, gelişimde türe özgü genetik yapı tarafından önceden belirlenmiş bir plan dâhilinde, yaşantılardan bağımsız olarak ortaya çıkan biyolojik gelişmeleri açıklamak için kullanılır? (KPSS – 2005)     

C: OLGUNLAŞMA Örnek Soru: Bir anne, daha önce küçük nesneleri ağzı dar bir şişe­nin içine sokamayan bir buçuk yaşındaki oğlunun artık küçük nesneleri ağzı dar bir şişenin içine rahatlıkla so­kabildiğini gözlemlemektedir. Zaman içinde çocuğun bu davranışı kazanması, aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir? (KPSS – 2004) 

C: OLGUNLUK Hazırbulunuşluk: Bireyin ondan beklenen herhangi bir davranışı yerine getirebilmesi için yeterli olgunluk düzeyinin yanı sıra o davranış için gerekli ön bilgi, tutum ve davranışa sahip olmasıdır. 

Örnek: Bisiklete binmeyi öğrenmek için gerekli fiziksel olgunlaşmanın yanı sıra bisiklete binmeye istekli olma, bisiklete binmeye ilişkin ön bilgi ve uygun sağlık koşulla­rına sahip olma hazırbulunuşluğu ifade eder.

Öğrenme: Bireyin çevresi ile etkileşimi sonrasında meydana gelen nispeten kalıcı izli davranış değişikliğidir.Öğrenmenin özellikleri şu şekilde sıralanabilir: ·         Yaşantı sonucunda meydana gelme ·         Davranışta bir değişmenin olması ·         Değişmenin nispeten kalıcı olması ·         Değişmenin yorgunluk, hastalık vb. etkene bağlı olmaması ·         Değişmenin sadece büyüme sonucu ortaya çıkmaması ·         Değişmenin içgüdüsel ve refleksif bir davranış olma­ması   

 

Örnek: Bir çocuğun ağabeyini bisiklete binerken göz­lemlemesi ve ondan bisiklete binmeyi öğrenmesi 

Deneyim: Bireyin çevresiyle etkileşime geçmesi sonucunda olum­lu olumsuz tüm kazandıklarıdır.

Gelişme: Organizmanın, büyüme, olgunlaşma ve öğrenmenin et­kileşimi ile düzenli ve sürekli olarak değişmesidir. Geliş­me, gelişim sürecinde ortaya çıkan üründür. Örnek: Çocuğun bisiklete binmesi 

Gelişim: Organizmanın döllenmeden başlayarak bedensel, zi­hinsel, duygusal ve sosyal yönden belli koşulları olan en son aşamasına ulaşıncaya kadar sürekli ilerleme kaydeden değişimidir. Gelişim; büyüme, olgunlaşma, hazırbulunuşluk ve öğ­renme kavramlarını içine alan daha kapsamlı bir kav­ramdır. 

Gelişim Dönemi: Belli özelliklerin ön plana çıktığı aşamalar olarak tanım­lanabilir. En basit dönem sınıflaması yaşa göre yapılan sınıflamadır. 

Gelişim Görevleri (Ödevleri): Bireyin, bir gelişim evresinde gerçekleştirmesi gereken davranışlardır. Bu davranışlar gerçekleştirilmesi bekle­nen dönemde gerçekleştirilmezse telafisi ya çok zor ya da imkânsızdır. 

Örnek: İki yaşının sonunda çocuk yürümeyi öğrenmiş olmalıdır, altı yaşının sonunda ise tuvalet kontrolünü ya­pabilmelidir.

Sosyal Medyada KpssRehber